ختنبر

معنای ختنبر

ختنبر

بفتحتين و سكون نون و فتح باى موحده،كسى كه اظهار داشتن چيزى كند،و نداشته باشد،فرخى گويد: بيت بدانسان كه هستى چنان مينمايى مزن هرزه لاف و ختنبر مباش و ابو العباس گويد: بيت با فراخيست و ليكن بستم تنگ زيد او چنان شد كه چنان هيچ ختنبر نبود ليكن ازين بيت خلاف اينمعنى ظاهر ميشود،و حق آنست كه ختنبر هر كه خلاف واقع ظاهر سازد،اعم از آنكه مفلس خود را توانگر نمايد يا عكس آن.

(

فرهنگ رشیدی

, ص569)

با باى ابجد بر وزن قلندر مفلسى را گويند كه لاف توانگرى زند و خود را مالدار وانمايد و برعكس هم به نظر آمده است. يعنى توانگرى كه شكوۀ مفلسى كند.

(

فرهنگ فارسی برهان قاطع

, ص326)

- [به تاى قرشت و نون و باى موحده بوزن غضنفر] كسى را مى‌گويند كه او را چيزى نباشد و اظهار داشتن كند. مثالش ابو العباس گويد: بيت با فراخيست و ليكن بستم تنگ زيد او چنان شد كه چنان هيچ ختنبر نبود كذا فى التحفه. اما بخاطر اين ضعيف مى‌رسد كه ازين بيت عكس معنيى كه صاحب تحفه گفته مستنبط مى‌شود و اين بيت حكيم فرخى مؤيد آن معنى باشد: بيت بد انسان كه هستى چنان مى‌نماى مزن هرزه لاف و ختنبر مباش

(

فرهنگ مجمع الفرس

, ص430)

آن‌كس باشد كه گويد مرا چندين چيز است و هيچ نداشته باشد.ابو العباس گفت:بيت با فراخى است و ليكن بستم تنگ زيد آن‌چنان شد كه چو او هيچ ختنبر نبود

(

صحاح الفرس

, ص103)

بر وزن قلندر بفتحتين و سكون نون و فتح باء موحده كسى كه اظهار داشتن چيزى كند و نداشته باشد و و همچنين بر خلاف كه مفلس باشد و خود را توانكر نمايد ابو العباس مروزى كفته با فراخى است و ليكن بستم تنك زيد او چنان شد كه چنو هيچ ختنبر نبود استاد فرخى كفته بدان سانكه هستى چنان مى‌نماى مزن هرزه لاف و ختنبر مباش

(

فرهنگ انجمن آرای ناصری

, ص333)

[اسم‏] [فارسی‏] مفلسى كه لاف توانگرى زند و توانگرى كه شكوۀ مفلسى كند - از اضداد است -.

(

فرهنگ نفیسی

, ج2 , ص1329)

(صفت) مفلس كه لاف توانگرى زند و خود را مالدار نشان دهد. ¦¦بر عكس معنى فوق، يعنى توانگرى كه اظهار مفلسى كند. ¦¦لافى. لافزن.

(

لغت نامه دهخدا

, ص1091)

مرد لافى بود بغنيت در افلاس. ابو العباس گفته است: با فراخى است ولى سخت همى تنگ زبد#آنچنانست چنو هيچ ختنبر نه بود